Bourgogne voor beginners: je weg in Pinot Noir en Chardonnay
Bourgogne voor beginners in het kort: bijna alle rode Bourgogne is Pinot Noir en bijna alle witte is Chardonnay. Op het etiket staat de plek, niet de druif. Hoe kleiner die plek, hoe hoger de wijn in de piramide: régionale (Bourgogne Rouge of Blanc), village (een dorpsnaam), premier cru en grand cru. Begin onderaan of zuidelijk: een Bourgogne Rouge, een Mercurey of Givry uit de Côte Chalonnaise, of een Mâcon-Villages. Hieronder lees je wat je per niveau en subregio krijgt, hoe je een etiket leest en wat je erbij eet.
Dit artikel bevat affiliate links; meer daarover onderaan.
Bourgogne in één minuut
De Bourgogne ligt in het oosten van Frankrijk, van Chablis bij Auxerre tot Mâcon in het zuiden. Er wordt meer wit dan rood gemaakt: ongeveer 60 procent wit, bijna 30 procent rood en zo'n 10 procent Crémant de Bourgogne, de mousserende wijn van de streek.
Wat de Bourgogne anders maakt, is de nadruk op de plek. In de middeleeuwen zagen cisterciënzer monniken al dat elk perceel steeds een andere wijn gaf. Daaruit groeide het systeem van benoemde wijngaarden, de climats. Verschillen leren proeven? Dan helpen onze Pinot Noir-proeverij en Chardonnay-proeverij je verder.
De kwaliteitspiramide: van régionale tot grand cru
Ruim de helft van de productie is regionale wijn, slechts ongeveer 1 procent van de productie is grand cru (Beaujolais telt hierin niet mee). Het prijsniveau loopt van € tot €€€€ en geeft de onderlinge verhouding weer.
| Niveau | Aandeel | Op het etiket | Wat je krijgt | Prijsniveau |
|---|---|---|---|---|
| Régionale | ca. 52% | Bourgogne Rouge, Bourgogne Blanc, Crémant de Bourgogne | Fris, licht en levendig; de stijl van de streek leren kennen | € |
| Village | ca. 37% | Een dorpsnaam, zoals Givry, Santenay of Chablis | Fris en fruitig, weinig of geen hout; het karakter van één dorp | €€ |
| Premier cru | ca. 10% | Dorp + ‘Premier Cru’ of ‘1er Cru’ + vaak een perceelnaam | Meer diepgang uit een benoemd perceel; vaak goede waarde vergeleken met grand cru | €€€ |
| Grand cru | ca. 1% | Alleen de wijngaardnaam + ‘Grand Cru’ (in Chablis: ‘Chablis Grand Cru’ + perceelnaam) | De topwijngaarden: 33 in totaal, 32 in de Côte d'Or en één in Chablis | €€€€ |
Let op: hoger in de piramide betekent niet automatisch lekkerder voor jou. Op een gewone doordeweekse avond past een frisse Bourgogne Rouge vaak beter dan een complexe premier cru.
De subregio's en hun stijl
Van noord naar zuid heeft elk van de vijf subregio's een eigen gezicht. De Côte de Nuits en de Côte de Beaune vormen samen de Côte d'Or, een smalle strook wijngaarden van zo'n 40 à 50 kilometer lang en hooguit een paar kilometer breed.
| Subregio | Vooral | Stijl | Goed om te weten |
|---|---|---|---|
| Chablis | Wit (Chardonnay) | Strak, fris, meestal zonder hout | Eigen ladder: Petit Chablis, Chablis, Premier Cru, Grand Cru |
| Côte de Nuits | Rood (ca. 80% Pinot Noir) | Kers, zwarte bes, paddenstoel, kruiden | 24 grand crus; Marsannay maakt ook rosé |
| Côte de Beaune | Wit en rood | Wit: witte bloemen, appel, peer, soms hazelnoot. Rood: pruim, kers, aards | Meursault, Puligny-Montrachet; rood uit Volnay en Pommard |
| Côte Chalonnaise | Rood, wit en crémant | Rustieke Pinot Noir met gedroogde aardbei; Chardonnay met subtiel hout | Geen grand crus, wel premiers crus; Bouzeron is voor Aligoté |
| Mâconnais | Wit (Chardonnay) | Rijp steenfruit, kamperfoelie, citrusschil | Zuidelijkste deel van de eigenlijke Bourgogne; Pouilly-Fuissé is de bekendste naam |
En Beaujolais? Die streek ligt ten zuiden van de Mâconnais en wordt soms tot de Bourgogne gerekend, maar staat in de meeste gidsen apart. Er groeit vrijwel alleen Gamay, ongeveer 98 procent van de aanplant. Op het etiket lees je daarom Beaujolais of een van de tien crus, zoals Fleurie of Morgon, en geen Bourgogne.
Zo lees je een Bourgogne-etiket
Stel jezelf vier vragen:
- Staat er alleen ‘Bourgogne’? Dan is het regionale wijn. Bourgogne Rouge is vrijwel altijd Pinot Noir, Bourgogne Blanc Chardonnay. Producenten mogen de druif tegenwoordig ook vermelden; kijk dus even op het achteretiket.
- Staat er een dorpsnaam? Dan is het een village-wijn, bijvoorbeeld Givry of Santenay.
- Staat er ‘Premier Cru’ of ‘1er Cru’? Dan komt de wijn uit een premier cru-perceel. Je ziet de dorpsnaam, de vermelding en meestal de naam van het perceel.
- Staat er alleen een wijngaardnaam met ‘Grand Cru’? Dan heb je de top in handen. Een grand cru uit de Côte d'Or draagt namelijk geen dorpsnaam; een voorbeeld is Corton, dat zowel rood als wit maakt. Uitzondering is Chablis: daar staat ‘Chablis Grand Cru’, vaak met de naam van het perceel.
Twee woorden helpen nog meer. Mis en bouteille au domaine betekent dat de wijn op het domein is gebotteld, van druiven uit de eigen wijngaarden van het domein. Een négociant koopt druiven of wijn in en brengt die onder eigen naam op de markt. En zie je ‘Clos’ in de naam, dan ligt er een muur om de wijngaard.
Slimme instapkeuzes
Bourgogne Rouge en Bourgogne Blanc
De regionale wijn is de goedkoopste manier om de stijl te leren kennen. Een rode Pinot Noir uit de Bourgogne is licht tot middelvol, met kers, framboos en frisse zuren.
Onze wijntip
Pinot Noir: de druif van rode Bourgogne
Rood fruit, frisse zuren en zachte tannine: zo leer je de stijl van de streek kennen.
Bekijk bij 8Wines →Affiliate-link: koop je via deze link, dan steun je Vino Gusto — jij betaalt niets extra.
Côte Chalonnaise: Mercurey, Givry en Rully
Net ten zuiden van de Côte d'Or ligt de Côte Chalonnaise, bekend om Pinot Noir die veel waar voor je geld biedt. Kijk naar village- en premier cru-wijnen uit Mercurey, Givry en Rully. Rully maakt naast rood ook witte wijn en al sinds de negentiende eeuw mousserende wijn volgens de traditionele methode.
Mâconnais: Mâcon-Villages, Saint-Véran en Pouilly-Fuissé
Voor witte wijn is de Mâconnais de beste plek om te beginnen. Het is warmer dan in Chablis, dus de Chardonnay is rijper en ronder. De streek staat bekend om Chardonnay met veel waar voor je geld: begin met een Mâcon-Villages, Pouilly-Fuissé is de stap omhoog. Liever strak en fris? Dan is Petit Chablis een betaalbaar alternatief.
Onze wijntip
Chardonnay: van strakke Chablis tot ronde Mâcon
Dezelfde druif in heel verschillende stijlen: ideaal om noord en zuid naast elkaar te proeven.
Bekijk bij 8Wines →Affiliate-link: koop je via deze link, dan steun je Vino Gusto — jij betaalt niets extra.
Wat eet je bij Bourgogne?
Rode Bourgogne heeft weinig tannine en veel frisheid. Denk daarom aan geroosterde kip met kruiden, risotto met paddenstoelen, varkenshaas met mosterdsaus of een plank met charcuterie en paté.
Bij witte Bourgogne bepaalt de stijl de keuze. Een strakke Chablis of Petit Chablis past bij gegrilde vis met citroen, een rondere Mâcon-Villages of Saint-Véran bij romige pasta. Ook zachte kazen als brie, camembert en verse geitenkaas werken goed met witte Bourgogne; meer combinaties lees je in onze gids wijn en kaas combineren.
Je eerste proefronde: twee keer twee flessen
De snelste manier om Bourgogne te begrijpen is vergelijken. Zet een Bourgogne Rouge naast een Mercurey of Givry en proef wat een dorpsnaam toevoegt. Daarna wit: een Petit Chablis naast een Mâcon-Villages laat zien wat het klimaat doet met Chardonnay. Neem kleine slokjes: het gaat om het verschil, niet om de hoeveelheid. Pas daarna klim je in de piramide.
Dit artikel bevat affiliate links. Koop je via zo'n link, dan ontvangt Vino Gusto mogelijk een kleine commissie. Jij betaalt niets extra.